तस्करलाई छुट, सर्वसाधारणलाई कडाइ किन? महोत्तरी सीमाक्षेत्रमा उठ्यो प्रश्न
महोत्तरी,
महोत्तरीको नेपाल–भारत सीमाक्षेत्रमा तस्करी नियन्त्रण कमजोर भएको गुनासोबीच स्थानीय बासिन्दाले “तस्करी रोक्नु सरकारको काम हो, तर सर्वसाधारणलाई पनि सहज सुविधा मिल्नुपर्छ” भन्ने माग अघि सारेका छन्। सम्सी, रघुनाथपुर र खैरबनी नाका हुँदै भइरहेको अवैध सामान ओसारपसारका कारण बजार असन्तुलित बन्दै गएको र सर्वसाधारण मर्कामा परेको उनीहरूको भनाइ छ।
स्थानीयका अनुसार दैनिक जीवनमा आवश्यक साना सामान ल्याउँदा समेत कडाइ भोग्नुपरेको छ। तर संगठित समूहले चोर बाटो प्रयोग गरी ठूलो परिमाणमा सामान भित्र्याउने क्रम जारी रहेको उनीहरूको आरोप छ। “हामीलाई सानो सामान ल्याउँदा पनि समस्या हुन्छ, तर तस्करी भने रोकिएको छैन,” एक स्थानीयले बताए।
नेपालको भन्सार ऐन २०६४ र राजस्व चुहावट अनुसन्धान तथा नियन्त्रण ऐन २०५२ ले अवैध रूपमा सामान भित्र्याउन निषेध गरे पनि व्यवहारमा यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन नसकेको देखिन्छ।
सीमावर्ती क्षेत्रमा रहेका रघुनाथपुर प्रहरी चौकी, खैरबनी प्रहरी चौकी र मगरथाना प्रहरी चौकी हुँदाहुँदै पनि तस्करी नियन्त्रण प्रभावकारी हुन नसकेको गुनासो गरिएको छ। स्थानीयका अनुसार प्रत्येक दिन करिब ४०–५० वटा मोटरसाइकलमार्फत सामान ओसारपसार हुने गरेको छ, जसले निगरानी प्रणालीमाथि प्रश्न उठाएको छ।
स्थानीय व्यापारीहरू भन्छन्, तस्करीमार्फत आएको सस्तो सामानले बजारमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढाएको छ। “हामीले कर तिरेर व्यवसाय गर्छौं, तर अवैध सामान सस्तोमा आउँदा व्यापार धान्न गाह्रो भइरहेको छ,” एक व्यवसायीले गुनासो गरे।
स्थानीय बासिन्दाले सरकारसँग दुईवटा मुख्य माग राखेका छन्—एकातर्फ तस्करीमाथि कडा नियन्त्रण गरियोस्, अर्कोतर्फ सर्वसाधारणलाई सानो परिमाणमा आवश्यक सामान ल्याउन सहज र स्पष्ट व्यवस्था गरियोस्। उनीहरूका अनुसार कडाइ मात्र होइन, सुविधा र समान व्यवहार पनि आवश्यक छ।
यसैबीच सरोकारवाला निकायले सीमा क्षेत्रमा कडाइका साथ अनुगमन, पारदर्शी कार्यप्रणाली र सर्वसाधारणमैत्री नीति लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। स्थानीयको भनाइमा, “तस्करी रोक्नु सरकारको जिम्मेवारी हो, तर जनतालाई पनि सहज जीवनयापनका लागि सुविधा दिनु जरुरी छ।”
